“Jak i dlaczego rośliny zmienią naszą przyszłość” – czy Stefano Mancuso zna odpowiedź?

Tytuł: “Rewolucyjny geniusz roślin. Jak i dlaczego rośliny zmienią naszą przyszłość”

Autor: Stefano Mancuso

Wydawnictwo: Bukowy Las

Ocena: 3/5

Czy książka spełnia obietnicę zawartą w tytule i przedstawia nam odpowiedź na pytanie: “Jak i dlaczego rośliny zmienią naszą przyszłość?”. W moim odczuciu, nie do końca. Pozostawia pewien niedosyt, jeśli sięga się po nią przede wszystkim po to, aby poznać argumenty uzasadniające tezę, że to właśnie roślinne wzorce ukształtują naszą przyszłość. Spełnia natomiast swoje zadanie, jeśli oczekujemy, że będzie i wciągającą, i pouczającą publikacją popularnonaukową. Publikacją, napisaną przez Stefano Mancuso, włoskiego biologa, który na co dzień bada rośliny (często w dość innowacyjny sposób). Zresztą o kilku swoich nietypowych projektach nam dość szczegółowo opowie.

Roślinne bioinspiracje i ich praktyczne zastosowania

Sugerując się tytułem książki nietrudno zbudować w sobie oczekiwanie, że jej punkt ciężkości ustawiony będzie na dostarczenie czytelnikowi wizji przyszłości, w której nasze otoczenie zdominowane jest przez rozwiązania techniczne i organizacyjne zaczerpniętych ze świata roślin. Z racji charakteru publikacji nie spodziewamy się tu szalonej, futurystycznej wizji oderwanej od aktualnego stanu wiedzy. Wręcz przeciwnie, nastawiamy się na osadzoną w bieżących realiach podróż przez aktualnie (za)implementowane, projektowane i udoskonalane rozwiązania techniczne. Rozwiązania, które stanowią mocny dowód na to, że nasza przyszłość zdominowana będzie przez roślinne bioinspiracje.  

Okazuje się jednak, że tego typu analizy, stanowią niewielką cześć treści zawartej w książce. Większą część zajmują po prostu opisy rozwiązań, adaptacji i zjawisk spotykanych w świecie roślin. Nie tylko samych zjawisk, ale też badań naukowych, jakie doprowadziły do ich odkrycia. Trzeba przyznać, że opisy te są zarówno ciekawe, jak i skłaniają do refleksji. Same w sobie nie dostarczają jednak bezpośrednich argumentów przemawiających za tym, że to właśnie roślinne adaptacje zmienią naszą przyszłość. 

Plantoidy i inne prototypy 

Oczywiście nie jest też tak, że autor zupełnie pomija kwestie praktycznego zastosowania roślinnych wzorców. Z książki dowiemy się np. czym dokładnie są plantoidy – roboty wzorowane na roślinach. Przeczytamy o roślinnych wzorcach współpracy społecznej.  Dowiemy się, jakie praktyczne zastosowanie płynie z obserwacji, że zdrewniała szyszka zamyka się pod wpływem wilgoci. Poznamy odpowiedź na pytanie, dlaczego naukowcy przyglądali się iglicy pospolitej w kontekście budowy sond. Większość opisywanych przez autora projektów doprowadziło do powstania naukowych koncepcji czy prototypów. Dopiero jednak czekają one na szersze zastosowanie i trudno określić na ile faktycznie będą one elementem “roślinnej rewolucji”.

Opowiadając o roślinnych inspiracjach Stefano Mancuso przypomina nam, że rośliny mają także moc dokonania bardzo negatywnych zmian naszej rzeczywistości. Na przykład wtedy, kiedy nie będziemy w stanie wyprodukować dostatecznej ilości tych roślin, od których jesteśmy zależni. Stefano Mancuso nie skupia się jednak na budowaniu pesymistycznych wizji. Pokazuje, że istnieją już prototypy rozwiązań (np. pływająca, samowystarczalna szklarnia, w której opracowaniu brał udział), które mogą nam pomóc zabezpieczyć przyszłość roślin, a tym samym naszą własną. Trudno jednak zaklasyfikować tę grupę technicznych rozwiązań czy strategii jako przykłady rewolucyjnego geniuszu roślin. To raczej nowatorskie metody zabezpieczenia i utrzymania niezbędnego stanu zasobów roślinnych. 

Czy polecam? 

Już wiesz, że jeśli będziesz poszukiwał(a) w tej książce solidnych dowodów na to, że to roślinne wzorce zdominują technologię przyszłości, to możesz być trochę zawiedziona/y. Jeśli jednak szukasz po prostu przyjaznej dawki botanicznej wiedzy, ubogaconej porcją bioinspiracji, bez obaw sięgaj po książkę. Nie znajdziesz w niej ani naukowego żargonu ani zbyt skomplikowanych opisów. Autorowi udało się wykreować ciekawą i przyjazną narrację, przez co książkę zaliczyć można do kategorii “dla każdego”. Oczywiście dla każdego choć troszkę zainteresowanego zieloną częścią naszego świata. Na pewno częścią genialną i fascynującą, ale czy faktycznie rewolucjonizującą naszą przyszłość – chyba musimy poczekać na więcej przekonujących dowodów. 

* Zdjęcie tytułowe  Annalise Batista z Pixabay